Aşağıdaki sıra, aracı kuruluş olarak faaliyet göstermek isteyen bir girişimin izlediği yolu veriyor. İlk üç adım ticaret hukuku tarafı, kalan adımlar yönetmeliğin başvuru öncesinde aradığı yapı. Tedaviyi kendi kadrosuyla uygulayacak bir sağlık tesisi kuruyorsanız yolunuz farklı işler; o ayrımı bir sonraki bölümdeki tablo veriyor.
Hangi tarafta duracağınıza karar verin
Yönetmelik iki ayrı rol tanımlıyor. Aracı kuruluş; uluslararası sağlık turistine danışmanlık yapan, sağlık tesisi organizasyonu ile konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerinin sağlanmasını yürüten ve yetki belgeli tüzel kişilerce işletilen kuruluştur (MADDE 4/1-a). Sağlık tesisi ise özel mevzuatı uyarınca sağlık tesisi ruhsatına sahip olan ve Bakanlıkça yetki belgesi verilen kuruluştur; kamu kurumlarına, üniversitelere, gerçek kişilere ya da özel hukuk tüzel kişilerine ait olabilir (MADDE 4/1-e). Aradaki fark hukuki değil pratiktir de: aracı kuruluş tarafında tüzel kişilik zorunlu, sağlık tesisi tarafında tanım gerçek kişiye de açık.
Tüzel kişiliği kurun ve ticaret siciline tescil ettirin
Şirket kuruluşu Ticaret Bakanlığı'nın Merkezi Sicil Kayıt Sistemi MERSİS üzerinden başlar (mersis.ticaret.gov.tr) ve ilgili ticaret sicili müdürlüğünde tamamlanır. Tescil bittiğinde elinizde bir ticari unvan, vergi dairesi kaydı ve vergi numarası olur. Bu üçü tesadüfi ayrıntı değil: USHAŞ'ın aracı kuruluş başvuru formu ticari unvanı, vergi dairesini ve vergi numarasını doğrudan alan olarak istiyor (USHAŞ, Doküman No AYT.FR.01, yayın tarihi 13.05.2025).
Faaliyet konusunu ve NACE kodunu netleştirin
Yönetmelik metninde NACE kodu şartı geçmiyor; yani sağlık turizmi aracı kuruluşuna özgü, mevzuatın zorunlu tuttuğu tek bir kod yok. Buna karşılık seyahat acentalığı yapacaksanız bu ayrı bir kayıt konusu: TOBB tarafından seyahat acentalarına verilmesi gereken kodun 79.11.01 olduğu TÜRSAB tarafından duyurulmuştur (TÜRSAB duyurusu, 10 Mayıs 2021). Faaliyet konunuzu ana sözleşmede yazarken bunu mali müşavirinizle birlikte belirleyin, internetteki kod listelerine göre değil.
Seyahat tarafını çözün
Bu, sağlık turizmi girişimlerinin en sık yanlış kurguladığı kalem. Aracı kuruluş, konaklama/ulaşım/transfer hizmetlerini 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu kapsamında yetkili seyahat acentaları vasıtasıyla yerine getirmek zorunda. Bu hizmetleri bizzat yürütebilmenin tek yolu, aracı kuruluşun kendisinin yetkili seyahat acentası olması (MADDE 6/2-a). Yani ya bir acentayla çalışacaksınız ya da acenta belgesini de alacaksınız.
Çağrı merkezi altyapısını kurun veya satın alın
Aracı kuruluşun, gelen çağrıları karşılamak üzere en az iki yabancı dilde ve 7 gün 24 saat esasına uygun hizmet verebilecek bir altyapısı olmak zorunda. Yönetmelik alternatifi de açıkça tanıyor: bu altyapıyı sağlayabilecek bir çağrı merkeziyle hizmet alımı sözleşmesi yapmak yeterli (MADDE 6/2-b). Küçük ekiple başlayan girişimler için ikinci yol genellikle daha gerçekçi.
Personel planını yönetmeliğe göre kurun
İki kısıt var. Uluslararası sağlık turizmi hizmetlerinde görevlendirilen personel aynı anda ikiden fazla aracı kuruluşta çalışamaz (MADDE 6/2-c). Ayrıca en az biri sorumlu personel olmak üzere görevlendirilen tüm personelin aracı kuruluş tarafından Portala kaydedilmesi zorunlu (MADDE 8/6). Serbest çalışan koordinatörlerle esnek bir kadro kurmayı planlıyorsanız bu iki hüküm planınızı doğrudan etkiler.
İnternet sitesini unvanla uyumlu kurun
Yabancı dil seçeneği bulunan bir internet sitesi zorunlu. Sitede görünen kuruluş ismi ve unvanların, yetki belgesindeki unvan ve sahiplik adıyla uyumlu olması gerekiyor (MADDE 13/2). Marka adınız ticari unvanınızdan farklıysa bu uyumu baştan planlayın. Tanıtım metinlerinizde ise 29/7/2023 tarihli ve 32263 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır (MADDE 13/1).
Önce HealthTürkiye Portalı'na üye olun
USHAŞ, başvuru ekranına yalnız Portal üyeliği tamamlanmış aday kuruluşları geçiriyor: Sağlık tesisi ve aracı kuruluşlar Portala üye olmak ve veri girişini tam, doğru ve güncel yapmak zorunda (MADDE 8/4), sağlık turizmi amacıyla yurt içinde ve yurt dışında oluşturulan tüm hizmet birimleri de Portal üzerinden bildiriliyor (MADDE 8/5). Bu adımı EK-1/B başvurusundan SONRA yapmayı planlamayın; USHAŞ'ın kendi başvuru kılavuzu Portal üyeliğini bir ön şart olarak tarif ediyor. Yurt dışında ofis açmayı planlıyorsanız bu bildirim yükümlülüğü sizin için baştan geçerli.
EK-1/B evrakıyla USHAŞ'a başvurun
Portal üyeliği tamamlandıktan sonra aracı kuruluş yetki belgesi başvurusu, EK-1/B'de yer alan başvuru evraklarıyla birlikte USHAŞ'a yapılır. Evrakta eksiklik veya kriterlere uygunsuzluk tespit edilirse bu 15 iş günü içinde bildirilir; eksikliği 30 iş günü içinde tamamlayamayan başvuru reddedilmiş sayılır (bu durumda yeniden başvuru için 5.750 TL'lik ön başvuru ücreti ödenir). Evrak uygunsa USHAŞ'ın oluşturduğu inceleme ekibi yerinde inceleme yapar, mahal incelemesi olumlu sonuçlanan başvuru için yetki belgesi ücreti ödeme işlemi tamamlanır ve uygun görülen başvuru için 15 iş günü içinde EK-3/B'deki yetki belgesi düzenlenir (MADDE 5/3). Başvuru ve durum takibi aracikurulus.ushas.gov.tr üzerinden yürüyor.
Süreler yönetmeliğin USHAŞ'a verdiği sınırlardır; kuruluşun toplam takvimi ticaret sicili tescili, eksik evrak ve yerinde inceleme sırasına göre uzayabilir. Bu sayfa bir kuruluş maliyeti ya da aracı kuruluş yetki belgesinin ilk düzenleme bedelini yazmıyor, çünkü bu ikisi için resmî bir tek-rakam duyurusu bulunamadı; USHAŞ'ın yayımladığı bağlantılı rakamlar (ön başvuru ve yenileme ücretleri) yukarıda ayrıca verildi. Kaynak: Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 26/4/2025, sayı 32882.
